De digitale speeltuin wordt een verboden zone. Na het baanbrekende besluit van Australië eind 2025 om sociale media voor jongeren onder de 16 jaar te verbieden, overweegt een groeiende lijst van Europese landen soortgelijke ‘digitale grenzen’, waarbij Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk het voortouw nemen. In die landen lijkt er een toenemende consensus te bestaan dat het huidige “gratis voor iedereen” op platforms als TikTok, Instagram en Snapchat een generatie jonge geesten schaadt.
In Frankrijk ontwikkelt het momentum zich in een versneld tempo. President Emmanuel Macron heeft van de bescherming van minderjarigen tegen “Amerikaanse platforms en Chinese algoritmen” een persoonlijke missie gemaakt. De Franse Nationale Vergadering heeft onlangs met een overweldigende meerderheid een wetsvoorstel aangenomen om het gebruik van sociale media voor tieners te verbieden. In dit geval zou de beperking gelden voor jongeren onder de 15 jaar.
De Franse aanpak is bijzonder streng. De wetgeving richt zich niet alleen op sociale media-accounts, maar breidt ook het verbod op mobiele telefoons uit naar middelbare scholen. De regering van Macron streeft ernaar deze maatregelen in september 2026 van kracht te hebben voor nieuwe gebruikers. Er geldt een einddeadline voor het deactiveren van bestaande niet-conforme accounts. Centristische wetgevers omschrijven deze stap als een ‘strijd om de vrije geest’, met het argument dat buitensporige schermtijd rechtstreeks verband houdt met een afname van het leesvermogen, de slaap en het gevoel van eigenwaarde onder adolescenten.
UK Lords steunt het verbod op sociale media onder de 16 jaar
Het argument is net zo sterk aan de andere kant van het Kanaal. Premier Keir Starmer heeft altijd de voorkeur gegeven aan een zorgvuldige ‘evidence-based’ aanpak via overheidsconsultaties. Het House of Lords verraste onlangs echter iedereen door een amendement op de Children’s Wellbeing and School Bill te steunen. Dit amendement roept op tot een verbod op sociale media voor jongeren onder de 16 jaar en schrijft “zeer effectieve” leeftijdscontroles voor.
De druk op de Britse regering komt van alle kanten. Er is een politiek momentum met conservatieve leiders en tientallen Labour-parlementsleden die er bij de premier op aandringen ‘gewoon door te gaan’. Zij spreken van een “maatschappelijke catastrofe” in de geestelijke gezondheid van kinderen. Dan is er het Gen Z-perspectief, waarbij interessant genoeg zelfs tieners de verandering lijken te steunen. Uit recente opiniepeilingen blijkt dat driekwart van de 16- tot 24-jarigen strengere regelgeving wil. Veel jonge mensen zouden zelfs willen dat ze tijdens hun vormingsjaren minder tijd aan hun telefoon hadden doorgebracht.
Bovendien zijn er de zorgen over de veiligheid die worden aangewakkerd door spraakmakende gevallen van online intimidatie en de tragische verbanden tussen zelfbeschadigende inhoud en zelfmoord onder jongeren. Deze laatste factor veranderde het gesprek van een kwestie van ‘schermtijd’ in een kwestie van leven en dood.
De handhavingsuitdaging
Hoewel de politieke wil aanwezig is, blijft de technische uitvoering de olifant in de kamer. Critici beweren dat verboden ‘digitaal paternalisme’ zijn en waarschuwen dat tieners eenvoudigweg oplossingen zullen vinden. Iets soortgelijks doen ze immers al met valse identiteitsbewijzen voor alcohol.
Willen landen succesvol zijn, dan zullen ze sterke systemen moeten opzetten om de leeftijd van mensen te controleren. Dit is waar de discussie lastig wordt, omdat het te maken heeft met het vinden van een evenwicht tussen het beschermen van kinderen en het beschermen van de privacy van gebruikers. Maar voorstanders zeggen dat zelfs een onvolmaakt verbod een boodschap naar ouders en de industrie stuurt dat sociale media geen veilig speelgoed voor kinderen zijn.
Er is duidelijk verzet tegen Big Tech, maar experts zeggen dat een verbod geen “wondermiddel” of wondermiddel is. Mensen in zowel Frankrijk als Groot-Brittannië zeggen dat dit onderdeel moet zijn van een grotere missie. Dit betekent beter gefinancierde geestelijke gezondheidszorg, meer jeugdclubs die zich richten op fysieke activiteit en het aanpakken van de dingen die tieners angstig maken, zoals schoolstress en armoede.
Voorlopig moeten we gewoon wachten om te zien welk pad deze wetsvoorstellen volgen terwijl ze door de verschillende kamers van het parlement gaan. De boodschap uit Europa is echter duidelijk: de dagen van technologiebedrijven die zonder enige beperking de geesten van minderjarigen ‘koloniseren’ zouden geteld kunnen zijn. De ‘Australische zomer’ van fietstochten en bordspellen zou binnenkort het hele jaar door realiteit kunnen worden in Parijs en Londen.
