Al geruime tijd zijn ‘kunstmatige intelligentie’ en ‘AI’ de modewoorden in de technologie-industrie. OpenAI is het bedrijf dat deze grote revolutie heeft gestart en zichzelf positioneert als de naam waar iedereen aan denkt als het over AI gaat, dankzij het ChatGPT-platform. Maar wat als het allemaal niet zo rooskleurig is als het lijkt? Wat als OpenAI eigenlijk verre van winstgevend is en alleen maar ‘geld verbrandt’, wachtend op iets dat misschien wel nooit zal gebeuren (financiële duurzaamheid)? De financiën van het bedrijf lijken een verhaal te vertellen dat in die richting wijst.
ChatGPT sprak ongetwijfeld tot de verbeelding van de wereld. De CEO van OpenAI, Sam Altman, werd het gezicht van een kunstmatig intelligente toekomst en leidde de mensheid naar een tijdperk van ongekende productiviteit en creativiteit. Grote bedrijven hebben ook geld in OpenAI gestoken en het bedrijf heeft zelfs zijn bedrijfsmodel gewijzigd om gemakkelijker inkomstenstromen mogelijk te maken. Dat gezegd hebbende, zijn alle verzamelde inkomsten misschien niet genoeg.
Volgens een recente financiële analyse van Will Lockett van Planet Earth and Beyond bevindt OpenAI zich in een catastrofale financiële vrije val. Het bedrijf dat een revolutie mogelijk maakt, verliest geld in een tempo dat de meeste gevestigde industrieën zou doen flauwvallen. Erger nog, de oplossing voor dit geldverbrandende inferno lijkt het te overspoelen met een biljoen dollar aan benzine.
OpenAI $1 biljoen investering: de wiskunde van een geldzwart gat
Laten we het gordijn voor de financiën wegtrekken. In de eerste zes maanden van 2025 genereerde OpenAI naar verluidt 4,3 miljard dollar aan inkomsten. Dat is een indrukwekkend cijfer voor een jong bedrijf. Het probleem? In diezelfde periode boekte het een nettoverlies van $13,5 miljard.
Dit is niet zomaar een afrondingsfout. Het betekent dat voor elke dollar die OpenAI verdient, er drie verloren gaan.
Dit zet het bedrijf op koers voor een verbijsterend jaarlijks verlies van 27 miljard dollar in 2025. Ter referentie: we hebben het over bijna het dubbele van het verlies van 14 miljard dollar dat sommige rapporten voor 2026 hadden voorspeld. De wiskunde van de groei is zelfs nog alarmerender. Voor elke dollar aan nieuwe omzetgroei geeft OpenAI een verbazingwekkende $7,77 uit.
Lockett beschreef de situatie botweg: “Dit is een geldzwart gat. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe ongekend verschrikkelijk dat is.” In elk normaal bedrijf zouden dit soort cijfers een noodstop, massale ontslagen en een wanhopige overlevingsdrang tot gevolg hebben. Maar OpenAI is geen normaal bedrijf. Het is alsof zijn leiderschap “ze zijn zich er volledig van bewust dat ze met een snelheid van 160 km/uur met hun hoofd tegen een muur rijden, en in plaats van op de rem te trappen, trappen ze het gaspedaal in”, voegde Lockett eraan toe.
Een verdubbeling van een gebrekkig uitgangspunt
In plaats van te draaien, verdubbelt OpenAI. Het bedrijf heeft plannen aangekondigd om tot 2030 jaarlijks ongeveer 1,4 biljoen dollar te investeren in datacenters en AI-infrastructuur. Het merk heeft deals gesloten met giganten als TSMC, Samsung en Intel.
Deze investering is een weddenschap dat ‘meer meer is’ – dat het bouwen van grotere en krachtigere modellen de weg is naar winstgevendheid en uiteindelijk naar kunstmatige algemene intelligentie (AGI). Maar als de huidige operationele kosten onhoudbaar zijn, zijn de toekomstige kosten astronomisch.
Berekeningen op basis van industriestandaarden (datacenters die jaarlijks 26% van hun bouwkosten kosten om te exploiteren) schetsen een somber beeld. Tegen 2029 zou dat infrastructuurplan van een biljoen dollar OpenAI kunnen opzadelen met ongeveer 650 miljard dollar aan jaarlijkse operationele kosten.
De eigen optimistische omzetdoelstelling van het bedrijf voor datzelfde jaar? Slechts 125 miljard dollar.
De wiskunde werkt gewoon niet. “Zelfs als OpenAI zijn omzetdoelstelling van $125 miljard in 2029 haalt”, merkt Lockett op, “het zal nog steeds een jaarlijks verlies van een half biljoen dollar lijden.”
Deze uitgavengolf zou op zichzelf al roekeloos genoeg zijn. Het wordt diep irrationeel als je ontdekt wat de eigen onderzoekers van OpenAI hebben toegegeven.
De vijand binnenin: OpenAI versus zichzelf
De meest brutale kritiek op de strategie van OpenAI komt van OpenAI zelf. Het belangrijkste technische probleem waar alle grote taalmodellen, inclusief ChatGPT, last van hebben, zijn ‘hallucinaties’. De term ‘hallucinaties’ verwijst naar de neiging van AI om vol vertrouwen feiten, bronnen en antwoorden te verzinnen. Deze ene fout maakt ze onbetrouwbaar voor de zakelijke en ondernemingstaken met hoge inzet die OpenAI moet verkopen om zijn waardering te rechtvaardigen.
De inzet van een biljoen dollar van het bedrijf gaat ervan uit dat dit probleem kan worden opgelost door opschaling. Dat wil zeggen door meer data en meer rekenkracht toe te voegen.
Er is alleen één probleem. Volgens een onderzoeksartikel gepubliceerd door OpenAI is deze veronderstelling onjuist. Uit hun eigen onderzoek is naar verluidt gebleken dat “Hallucinaties vormen een kernonderdeel van generatieve AI-technologie en kunnen niet worden verholpen” met meer data en rekenkracht.
De onderzoekers vonden een mogelijke oplossing genaamd “actief leren”, wat in essentie gepaard gaat met massaal menselijk toezicht om de AI te corrigeren. Maar ze concludeerden dat “het bedienen van dergelijke modellen is zo inherent duur… het is bijna altijd aanzienlijk goedkoper om een mens de taak te laten doen”, meldt Lockett.
Het bedrijf zet een biljoen dollar in op een oplossing waarvan de eigen wetenschappers hebben bewezen dat deze niet zal werken voor een probleem waarvan zij toegeven dat het inherent is aan de technologie.
Reality check: het faalpercentage van 95%
Deze technische fout is niet alleen theoretisch; het speelt zich af in de echte wereld. Terwijl de krantenkoppen een AI-overname verkondigen, is de realiteit er een van wijdverbreide mislukkingen.
Uit een MIT-onderzoek blijkt dat 95% van de AI-pilots er niet in slagen winst of productiviteitswinst te genereren voor de bedrijven die ze implementeren. Ander onderzoek, zoals een rapport van METR, heeft zelfs aangetoond dat AI-coderingstools ontwikkelaars daadwerkelijk kunnen vertragen vanwege de tijd die wordt besteed aan het vinden en corrigeren van de ‘nuttige’ fouten van de AI.
Dit is de realiteitscheck tegen de hype. Hoewel sommige niche-AI-tools voor data-analyse effectief zijn, slaagt de generatieve AI-revolutie waar OpenAI voorstander van is er grotendeels niet in om op gang te komen. Zelfs de betrokkenheid van gebruikers, de levensader van elk technologieplatform, vertoont tekenen van problemen. Er zijn zelfs berichten dat het gebruik van ChatGPT een piek heeft bereikt en nu afneemt.
Als het geen winst is, wat dan?
Als de technologie fundamenteel gebrekkig is en de financiën catastrofaal zijn, waarom gebeurt dit dan? Waarom miljarden blijven verbranden aan een falende strategie?
Het antwoord, zo beweren critici, ligt in de stimuleringsstructuur. “Ze ontwikkelen geen AI”, zegt Will Lockett. “Ze proberen koste wat kost de winst omhoog te krijgen.”
Het is interessant hoe AI-bedrijven in de wereld van Silicon Valley niet worden gewaardeerd op basis van kernaspecten als winstgevendheid of aansluiting op de productmarkt. Ze worden gewaardeerd op basis van de datacenteruitgaven. Meer bestedingen duiden op meer ambitie, wat meer investeringen tegen een hogere waardering aantrekt.
Dit creëert een perverse prikkel voor leidinggevenden. CEO’s als Sam Altman nemen geen traditioneel salaris. In plaats daarvan is hun rijkdom gekoppeld aan de aandelenwaardering van het bedrijf. Altman zou naar verluidt 10 miljard dollar kunnen verdienen met zijn belang van 7% in de winstgevende conversie van OpenAI. Deze stimuleringsstructuur moedigt leidinggevenden aan om dingen te blijven pushen om zichzelf te verrijken voordat de onvermijdelijke zeepbel barst. Bankiers en durfkapitaalbedrijven die voorheen de ‘AI-hype’ steunden, waarschuwen nu stilletjes voor een zeepbel.
De toekomst van OpenAI en de AI-zeepbel
Is het doel van OpenAI om de komende jaren winstgevend te zijn realistisch?
De cijfers suggereren dat dit bijna onmogelijk is. De omzetgroei van het bedrijf is al aan het instorten, van 250% in 2024 naar slechts 56% in 2025. Om break-even te draaien zou OpenAI zijn omzet tot 2030 jaarlijks moeten verdrievoudigen. Ondertussen falen zijn kernproducten in 95% van de zakelijke pilots.
Dit vormt de basis voor een brutale afrekening. De reddingsoperatie van $6 miljard voor investeerders die OpenAI eind 2024 kostte, stelde alleen maar het onvermijdelijke uit. Het traject van het bedrijf, zonder een snelle en radicale herstructurering, wijst in de richting van een faillissement.
Maar dit gaat niet alleen over één bedrijf. OpenAI controleert 61% van de Amerikaanse generatieve AI-markt en heeft meer dan 20% van al het AI-durfkapitaal geabsorbeerd. Er is dus feitelijk sprake van een hoge risicoconcentratie voor een hele sector in één enkele entiteit.
Wanneer deze zeepbel barst, zal het geen stille mislukking zijn. Het dreigt de hele AI-industrie mee te nemen. Het zou een groot deel van de 192,7 miljard dollar aan durfkapitaalfinanciering die in de sector is gestroomd, teniet kunnen doen.
Dit is de paradox die de kern vormt van OpenAI. Het is een bedrijf dat is gebouwd op de belofte van bovenmenselijke intelligentie en dat wordt gerund met wat een verbluffend gebrek aan menselijk gezond verstand lijkt. Het is een verhaal van “hebzucht ten koste van alles“, en het snelt richting een conclusie die gevolgen voor ons allemaal zal hebben. Laten we afwachten hoe de gebeurtenissen zich ontwikkelen.
